تدبير چيست؟ تدبير نوعي از خردمندي همراه با انديشيدن است. در تدبير هم موضوعي براي انديشيدن وجود دارد و هم تدبير كردن براي آن است.

     چه چيزي موضوع تدبير است؟ انسان موضوع اصلي تدبير است. در سازمان تدبير او در مركز توجه قرار دارد و هرگونه تدبير از او، براي او و در خدمت اوست.
   حكمراني چيست؟ حكمراني اعمال قانون اساسي و قوانين معطوف به قانون اساسي است. يعني در حكمراني اعمال قانون حكومتي اصل اول است.
   تدبير حكمراني چيست؟ حكمراني ممكن است برپايه تدبير و فن باشد، شايد به مثابه روايت عرفي صورت گيرد. آنچه روال كنوني كشورهاست معطوف به روايت‌هاي عرفي است و در آن عقل سليم اثرگذار است. چنانچه امر حكمراني به مثابه تدبير و فن باشد براساس خرد و عقلانيت فني و پايه خواهد بود.
    چه چيزي موضوع حكمراني است؟ تدبير در حكمراني موضوع حاكميت است. اگر در حاكميت حكمراني نباشد، حاكميت و حكومتي در ميان نخواهد بود.
  موضوع حكمراني چيست؟ انسان موضوع حكمراني و حكمراني سراسر تدبير نفوس انساني است.
    حكمراني براي كيست؟ حكمراني براي كسي است كه تدبيرش براي او صورت مي‌گيرد. يعني حكمراني براي حكمراني موضوعيت ندارد و اصل انسان است كه همه حكمراني براي اوست.
    تدبير حكمراني براي چيست؟ تدبير حكمراني براي انسان است. يعني حكمراني براي تدبير نفوس انساني طراحي شده است. تدبير حكمراني نه براي حكمراني كه براي موضوع آن است.
    نفوس انساني چيست؟ نفوس انساني روح حاكم بر انسان است. در وجود انسان نفس اصالت دارد كه از امر الهي است كه بايد مقامش پاس داشته شود.
    تدبير نفوس به چه معناست؟ تدبير نفوس به معناي انديشيدن در نفوس و مديريت‌كردن نافع در ارتقاي آن است. اين انديشه ناگزير بايد با تدبير و مديريت نافع صورت گيرد. يعني تدبير نفوس زماني به وجود مي‌آيد كه نافع باشد و نافع بودن مقياس تعييني تدبير نفوس سليم است.
    تدبير نفوس سليم چگونه به دست مي‌آيد؟ تدبير نفوس سليم با عقل سليم به دست مي‌آيد. يعني عقل سليم معيار تدبير نفوس سليم است.
    عقل سليم چيست؟ عقل سليم به معناي ناب و خالص بودن خرد است. اين عقل جوهر عقول است و در آن يكتويي وجود دارد و سراسر سلامت است.
    تدبير نفوس چگونه صورت مي‌گيرد؟ در تدبير نفوس انسان اصولي مانند: تدبير ذهن، تدبير خرد، تدبير احساس و تدبير فكر وجود دارد. اگر تعاملي بين تدبيرها صورت نگيرد ممكن است تدبير نفوس انساني در چرخه حكمراني واقع شود.